تازه های کتاب در ایران و جهان - بخش پنجم - مرداد ماه  1388

                                                       نسرین پورهمرنگ

گفتني است اين كتاب در حقيقت جلد دوم كتاب "رشت شهر باران" است كه سال گذشته توسط همين مولف و به سفارش شوراي اسلامي شهر رشت چاپ و منتشر شده بود.

 فلسفه علم/ نيكلاس كاپالدي/
ترجمه ي علي حقي/ انتشارات سروش

   در اين كتاب تكامل تاريخي مفاهيم علمي و پيامدهاي فلسفي آنها تبيين شده است اما نويسنده تبيين هاي خود را بر اساس تكامل علم فيزيك و دانش هاي وابسته به آن همچون اخترشناسي ديناميك و غيره پي ريزي مي كند. دكتر علي حقي مترجم كتاب در بخشي از يادداشت مترجم مي نويسد:< در جاي جاي كتاب، نويسنده در لابه لاي مباحثي كه در هر فصل مطرح كرده است، حواشي و تعليقاتي را گنجانيده است كه همه ي آنها را زير عنوان <يادآوري> ترجمه كرده ام..

   مباحث كتاب به گونه يي تنظيم شده اند كه مي توان آنها را بدون خواندن اين يادآوريها دنبال كرد و پيش رفت. با وصف اين در اين  يادآوريها در اغلب موارد به نكته يا نكاتي در مباحث اصلي كتاب اشاره و توجه داده شده است كه در نگاه نخستين ممكن است از چشم خواننده پوشيده بماند. در مواردي نيز نكاتي انتقادي در اين يادآوريها مطرح شده است كه براي خواننده ي هوشمند و باريك بين بسي مغتنم است>

   اگر خواننده در حد كتاب هاي دبيرستاني و پيش دانشگاهي با فيزيك آشنايي داشته باشد مطالعه ي اين كتاب را دلپذير خواهد يافت.

   چاپ دوم فلسفه ي علم نسبت به چاپ نخستين از ويرايش بسيار مناسبي برخوردار است، از نقطه گذاري گرفته تا ترجمه ي بعضي واژه ها در نمودارها كه در چاپ نخستين ترجمه نشده بود و همچنين جايگزيني بعضي تعبيرها به جاي تعبيرهاي پيشين.

   نيكلاس كاپالدي نويسنده ي كتاب در بخشي از مقدمه ي خود مي نويسد: <فلسسفه ي علوم بخشي از گنجينه ي سنتي دروس فلسفي است و مساله حقانيت آن همچون قلمرويي از مطالعات فلسفهي فراتر از مساله ي دانشگاهي است. تمايز ميان فلسفه و علم تمايز نسبتا" جديد در تاريخ تفكر غربي است. هميشه بين مسائل علم و فلسفه رابطه يي نزديك وجود داشته است. حتي رابطه يي نزديكتر بين اين دو در شخصيت ها وجود داشته است. بدين سان كه چهره هاي نامور علم غالبا" چهره هايي ناموردر فلسفه نيز بوده اند اما مهمترين دليل  وجودي فلسفه ي علم از ديد فيلسوف اين است كه علم اسوه تمام عيار برخي از مسائل برجسته ي فلسفي است.>

   اين كتاب در 14 فصل تنظيم شده است كه عنوانهاي فصلهاي آن عبارتند از:

            فلسفه علم چيست؟
            تاريخ مختصر انديشه هاي علمي از دوران باستان تا رنسانس
            فرانسيس بيكن
            انقلاب كوپرنيكي
            آيزاك نيوتن
            تحليل هيوم از عليت
            علم و نظريه ي علمي در قرن نوزدهم
            اينشتين
            نظريه كوانتوم
            و چكيده اي از پرسش هاي عمده در فلسفه علم

هنر، راهي براي شناخت جهان /ورونيك آنتوان – آندرسن/
 ترجمه ي مريم چهرگان، محمود بهمن پور/ نشر نظر

  

   در كتاب <هنر، راهي براي شناخت جهان> نويسنده به بررسي برخي آثار هنري جهان و زندگي  روزمره ي خالقان آنها پرداخته و كوشيده است تا ارتباطي بين آنها تصوير كند. او تداوم آفرينش هنري را يك ضرورت مي داند و آثار هنري امروز را حاصل ديوارنگاره هاي دوران ماقبل تاريخ بر مي شمارد.    نويسنده كوشيده تا اين نكته را تبيين كند كه نبايد به هنر به عنوان امري تزييني، كه به عنوان وسيله يي براي شناخت بهتر جهان بايد نگريست. وي در مقدمه ي كتاب خود مي نويسد:< اين كتاب يك دانشنامه نيست بلكه هدف آن، اثبات حياتي بودن هنر در طي اعصار و نقش اساسي آن نزد انسانها براي يادگيري و شناخت جهان است.>
   كتاب در پنج بخش تنظيم شده است و تصاويري را نيز در هر فصل با خود به همراه دارد. تصويرسازي كتاب را هانري فليز انجام داده و كوشيده است تا اين تصاوير گويا و طنزگونه باشند، زيرا اين كتاب براي رده ي سني نوجوانان تاليف شده، اگر چه شفافيت بيان وغناي مفاهيم، آن را براي سنين بالاتر نيز قابل استفاده نموده است.
   در كتاب <هنر، راهي براي شناخت جهان> آثار هنرمنداني همچون سيمونه مارتيبني، مازاتچو، شارل لوبرون، ادوارد مونك، ونگوگ، كاندينسكي، اوپنهايم، خوان ميرو و... بررسي و پرداخته شده است.
عنوان فصلهاي كتاب عبارتند از:
  - هنر راهي براي اثرگذاري بر جهان
  - هنر راهي براي رسيدن به زيبايي
  - هنر راهي براي بازنمايي جهان
  - هنر راهي براي مشاهده، اطلاع رساني و انديشيدن
  -هنر راهي براي بيان احساسات 

قصه هاي هزاره هاي افغانستان/
 تدوين و تاليف محمدجواد خاوري/ نشر چشمه/ 550 صفحه

   <قصه هاي هزاره هاي افغانستان> شامل 75 داستان فولكلور از قوم هزاره ي افغانستان است. تدوينگر و مولف اين كتاب كه خود پژوهشگر افغاني است با جست و جو در بين مردمان قوم هزاره  داستانهاي شفاهي آنان را كه در جايي ثبت و ضبط نشده از قول خودشان شنيده و به نگارش آنها اقدام كرده است.
   مولف در پيشگفتار اين كتاب مي گويد كه بسياري از قصه ها و نقالان آنها از ميان رفته اند و او براي اينكه بازمانده ي اين قصه ها از ميان نرود به گردآوري آنچه مقدور بوده همت گمارده است.
   داستانها به زبان فارسي معيار نوشته شده اند زيرا پژوهشگر اين كتاب معتقد است به كتابت در آوردن لهجه هم از نظر كتابت دشوار بوده و هم خواندن آن را براي خوانندگانش با مشكل روبه رو مي كرده است، زيرا هدف از جمع آوري داستانها، در اختيار گذاشتن آن براي همگان بوده تا حيطه ي مخاطبان  اين داستانها افزايش يابد.
   اگر چه محقق كوشيده است در بازنويسي تا حد امكان امانت را رعايت كند تا حال و هواي اصلي داستانها از بين نروند، اما در مواردي نيز بعضي از واژه هاي به يادگار مانده از گذشته ي زبان فارسي در متن حفظ شده اند تا ضمن حفظ فضاي بومي اثر بر غناي زبان فارسي افزوده شود. براي مثال كيمني، آجه، مامه و كمپير مترادف هايي هستند كه براي واژه هاي پيرزن به كار مي روند، اگر چه همه ي هزارها واژه ي اخير را نيز به كار مي برند.
   قصه هاي عاميانه ي اين كتاب از هيچ متن مكتوبي برگرفته نشده اند و جملگي از نقل و قول هاي شفاهي اخذ گرديده اند. محقق قصه ها را همان گونه كه از راويان شنيده است نقل و قول كرده و هيچ دخل و تصرف و يا سانسوري در آنها روا نداشته است.
   در كتابت داستانها از نشانه هاي آوانگاري استفاده شده و در پايان كتاب در بخشي جداگانه، پنج قصه با لهجه ي هزارگي منتشر شده است. بدين ترتيب محقق كوشيده تا هم علاقه مندان به لهجه ي هزارگي را تا حدودي راضي نمايد و هم به محققاني كه در زمينه ي گويش شناسي فعاليت مي كنند نمونه هايي براي تحقيق ارائه داده باشد.
   داستانهاي كتاب در هشت بخش جاي گرفته اند. اين بخشها عبارتند از:
     قصه هاي پندآميز /  قصه هاي سحرآميز / قصه هاي طنز و فكاهي/ قصه هاي سرگذشت / قصه هاي حيوانات /  قصه هاي عشقي /  قصه هاي مسلسل / قصه هاي اوليا و شخصيتهاي تاريخي