تازه های کتاب در ایران و جهان
- بخش سوم
-خردادماه 1388
نسرین
پورهمرنگ
** بررسی
روشنگرانه اند یشه های مارتین هایدگر
والتر بیمل/ ترجمه ی بیژن عبدالکریمی/ انتشارات سروش/287 صفحه
مارتین هایدگر فیلسوفی که
نزدیکی اش به حزب نازی حرف و حدیثهایی فراوان را درباره ی او برانگیخت، در 26
سپتامبر 1889 در <مسکیرش> آلمان به دنیا آمد. در رشته ی الهیات و فلسفه دانشگاه
<فرایبورگ> تحصیل کرد. در مطالعات خود متاثر از افلاطون، ارسطو، پولس قدیس،
اگوستین، آکویناس، کانت، هگل و... بوده است.
مساله یی که همه ی ذهن هایدگر را به خود مشغول کرده مساله ی هستی بود. وی با
مطالعه ی کتاب <تحقیقات منطقی> هوسرل راهی برای دیدن یافت که توانست روش هستی
شناسی را برای او فراهم آورد.
هایدگر دستیار هوسرل شد. وی
با تاثیر از هوسرل و بهره گیری از شخصیت هایی چون کیرکگارد و دیلتای شروع به
پروراندن دیدگاه خود درباره ی <پدیده شناسی> کرد. حاصل مطالعات و تلاش وی در
کتاب <هستی و زمان> منتشر شد. با انتشار این کتاب آوازه اش گستره یی بیشتر پیدا
کرد. در اوایل دهه ی 1930 نهضت ناسیول - سوسیالیسم در اروپا و به ویژه در
آلمان اوج گرفت و هایدگر اگرچه تا آن زمان شخصیتی غیرسیاسی بود متمایل نهضتی شد
که در حال اوج گرفتن بود. نهضتی که به نظر می رسید برای نوسازی و تجدید حیات
جامعه دارای پتانسیلهای قابل توجهی است.
در آوریل 1932 به ریاست دانشگاه <فرایبورگ> دست یافت و سپس به حزب نازی
پیوست. به مدت 10 ماه در این حزب فعالیت کرد. در این مدت انتظار داشت تا سران
حزب و به ویژه رایش سوم حمایتی قابل توجه شود تا بتواند روایت رمانتیک خود از
نازیسم را تعبیه کند اما او به مرور متوجه ی بی توجهی و حمایت نشدن در حزب شد.
در فوریه ی 1934 از ریاست دانشگاه استعفا کرد. وی در ماههای اولیه ی پیوستنش به
حزب نازی مرتکب کارهای شرم آوری شد. در سال 1942 به عضویت کمیته یی درآمد که
مامور ویراستاری آثار نیچه بود. به آن کمیته دستور داده شده بود تا بندهایی از
آثار نیچه که در آن با تحقیر از ضدسامی گرایی سخن می گفت را حذف کنند. هایدگر
با این کار مخالفت کرد و از عضویت کمیته نیز استعفا نمود. اما پس از جنگ با
ممنوع التدریس شدن تاوان آنچه را که خود حماقت یا نادانی می خواند داد.
فهم نوشتارهای هایدگر دشوار است. این دشواری در حدی است که برخی او را یاوه
سرا و بیهوده گویی که سخنان بی معنی بر زبان می راند لقب داده اند. با وجود بر
این هایدگر در مقام فلاسفه ی طرارز اول اروپا جای دارد. فهم هایدگر به همان
اندازه که دشوار است آسان نیز هست به شرط آنکه به قول مترجم این اثر بخواهیم
به ندای تفکر این فیلسوف گوش بسپاریم.
مترجم این اثر معتقد است بسیار ساده اندیشانه و جاهلانه خواهد بود که از
هایدگر یا هر متفکر دیگر انتظار داشته باشیم که در معنایی واضح به این پرسش
پاسخ دهد که وجود یا بنیاد چیست و راز بودن جاودانه ی این پرسش را در نیابد.
کتاب <بررسی روشنگرانه اندیشه های مارتین هادیدگر> در 10 فصل فراهم آمده است که
عنوانهای آن عبارتند از:
تاثیر هایدگر/
سیر
تحول اندیشه ها یدگر/
محورهای
اصلی تفکر هایدگر/
پرسش
درباره وجود در افق زمان/
مساله
حقیقت در کتاب/
هنر
والثیا/
حیث
انسانی آدمی/
الثیا و
ماهیت تکنولوژی/
شعر،
تفکر، زبان، الثیا
** تاریخ
تحلیلی داستان نویسی افغانستان
محمدحسین محمدی/ نشر چشمه/ 270 صفحه
محمدحسین محمدی نویسنده و
منتقد ادبی اهل کشور همسایه – افغانستان – است. وی در سال 1354 در شهر مزار
شریف به دنیا آمد. در کودکی به همراه خانواده به ایران مهاجرت کرد. در ایران به
تحصیل پرداخت و اکنون دوره ی کارشناسی ارشد کارگردانی تلویزیون را در دانشکده ی
صدا و سیما می گذراند. وی که نوشتن داستان را از دوران نوجوانی آغاز کرده بعدها
به نقد و پژوهش ادبی نیز روی آورده است. محمدی با آثارش تاکنون توانسته است
جوایزی متعدد را از آن خود نماید و علاوه بر کودکان چندین مجموعه داستان برای
بزرگسالان نیز نوشته است که از جمله می توان به «پروانه ها و چادرهای سفید»،
«انجیرهای سرخ مزار» و «از یاد رفتن» اشاره کرد.
کتاب «تاریخ تحلیلی داستان نویسی افغانستان» که به تازگی توسط نشر چشمه
منتشر شده است کوشش حسین محمدی برای ترسیم و به روایت کشیدن سیر داستان نویسی
نوین در افغانستان از سال 1298 تا 1357 خورشیدی است. محقق این کتاب را درپنج
فصل تنظیم کرده است که عبارتند از: پیش زمینه های پیدایی داستان معاصر
افغانستان/ آغازین جوشش ها/ سیاه مشق ها/ جست و جو و کاوش/ رئالیزم یا رشد و
شکوفایی. محقق این کتاب معتقد است داستان نویسی در افغانستان به دلایل مختلف
هرگز به صورت یک جریان قوی در نیامده و همواره در حاشیه بوده است. هر نویسنده
در انزوای خویش داستانهایی نوشته و منتشر کرده و یا نوشته و منتشر هم نتوانسته
است بکند.
وی در بخشی از مقدمه ی کتاب خود نوشته: « در تدوین تاریخ تحلیلی داستان
نویسی افغانستان با مشکلات ویژه ای روبه رو بودم. نخست از همان اولین سالهای
هفتاد که داستانک هایی می نوشتم همیشه فکرم این بود که آثار داستان نویسان
افغانستان را بیابم و بخوانم ولی بسیار کم می یافتم. تا اینکه در سال 1375 در
حالی که عطش خواندن داستانهای افغانی با من بود به شهرم مزار شریف بازگشتم. به
کتابفروشی های معدود شهر می رفتم و این آثار را می پالیدم و کم متر می یافتم.
وی از محمدحسین پنجابی به عنوان نخستین داستان نویس معاصر افغانی نام می برد که
داستان واره ی جهاد اکبر را نوشت.
در بخش پایانی کتاب که وی با عنوان رئالیزم یا رشد و شکوفایی از آن نام می
برد سالهای 1342 تا 1357 را شامل می شود. در این دوره داستان نویسانی همچون
روستا باختری، حسن قسیم، ظریف صدیقی و پاییز حنیفی در عرصه ی داستان نویسی
افغانستان فعال می شوند که وی برخی از آثار و ویژگی های داستانی آنها را مورد
بررسی قرار می دهد.
پی نوشت ها، کتاب نامه و نام نامه ها، بخش ضمیمه ی کتاب را تشکیل می دهند.
**
گزارش هایی از انقلاب مشروطیت ایران
محمدامین رسول زاده/ ترجمه ی رحیم رئیس نیا/ انتشارات پردیس دانش
محمدامین رسول زاده یکی از
فعالان سیاسی عصر مشروطیت است. او در دوره ی انقلاب مشروطیت در باکو به سر می
برد و فعالیت های قلمی گسترده یی در جراید این کشور داشت. «گزارش های انقلاب
مشروطه» را به وسعت در نشریات باکو انعکاس می داد و به تحلیل وقایع ایران و
سنجش دائم این تحولات و رخدادها با دیگر تجارب انقلابی عصر خود از جمله انقلاب
1905 روسیه و انقلاب ترک های جوان در عثمانی می پرداخت.
امین زاده که تلاشهای سیاسی او به همراه دیگران به تاسیس جمهوری آذربایجان
پس از سالهای جنگ جهانی اول منجر شد در زمینه ی پیوند تنگاتنگ نهضت های اجتماعی
ایران و قفقاز در سالهای نخست قرن بیستم میلادی به تفصیل سخن گفته است. این
کتاب را رحیم رئیس نیا از ترکی به فارسی ترجمه کرده است.
