|
تازه های کتاب در ایران و جهان
- بخش
پنجم -
مهر ماه 1388 |
نسرین پورهمرنگ
بعد از
عروسی چه گذشت؟
رضا براهنی/ انتشارات نگاه/ 109 صفحه
26 سال پیش رمانی با
عنوان "بعد از عروسی چه گذشت؟" از رضا براهنی منتشر شد که چندان مورد توجه
قرار نگرفت. در آن زمان رمانی دیگر از این داستان نویس و منتقد سرشناس ادبی
با عنوان "رازهای سرزمین من" منتشر شده بود که ذهن خوانندگان آثار ادبی را
متوجه خود نموده بود. رمان
"بعد از عروسی چه گذشت؟" همچنان در حاشیه قرار
گرفت تا از خاطره ها محو شد و حتی برخی در کارنامه ی داستان نویسی براهنی
آن را بی اهمیت دانستند.
همینک نشر نگاه این رمان را دوباره منتشر ساخته است، باشد که این بار
مورد توجه خوانندگان قرار گیرد.
رمان یاد شده را براهنی در سال 53 نوشت و نمایی از زندگی مبارزان سیاسی
دهه ی 50 را به تصویر کشید. ادبیات زندان، سبعیت بازجویان و دستگاههای
امنیتی و مقاومت انقلابیون در دهه ی 50 مضامین این کتاب را تشکیل می
دهند.این رمان بازگو کننده ی ماجرای معلمی به نام رحمت شهیر است که یک روز
از روی عصبانیت به شاه فحش می دهد. اگر چه بلافاصله از گفته های خود پشیمان
می گردد اما فحش ها بر زبان رانده شده بود و دیگران از جمله یکی از
همکارانش که برای نیروهای امنیتی خبرچینی می کرد آنها را شنیده بود. روز
بعد رحمت شهیر به زندان منتقل می شود و بازجویی و شکنجه آغاز می گردد.
رحمت که هفت ماه از عروشی اش گذشته و به همسرش نیز بسیارعشق می ورزد
دچار هراس و نگرانی های شدید می شود. او بارها در زندان اظهار پشیمانی می
کند اما از نظر بازجویان این اظهار پشیمانی کافی نیست. او یا باید همچون
همکارانش به سلک خبرچینان در آید و با نیروهای امنیتی همکاری کند و یا
دادگاهی شود و چند سال به زندان بیفتد.
بقیه ی داستان به تشریح و تصویرسازی از وسواس های ذهنی رحمت می پردازد
که بیشتر چشم بند بر چشم دارد و در فضایی بسته و محدود مدام با ذهنش درگیر
است.
از دیگر آثار براهنی می توان به
"طلا درمس"، "کیمیا و خاک"،
"بوطیقای
قصه نویسی"، "جنون نوشتن"،
"آهوان باغ"، "مصیبتی زیر آفتاب"،
"غم های بزرگ
ما"، "رویای بیدار" و... اشاره کرد.
جستارهای
فلسفی
برتراند ویلیام راسل/ ترجمه ی میرشمس الدین سلطانی/ انتشارات امیر کبیر/
280 صفحه
برتراند آرتور ویلیام
راسل فیلسوف تجربه گرای بریتانیایی است که طی عمر 98 ساله اش خدماتی فراوان
به جهان فلسفه و ریاضیات کرده است.
وی با تاثیرپذیری از جرج ادوارد مور، هیوم و ویتگنشتاین مجموعه آثاری پدید
آورد که حضور و تداوم نشر این آثار در بازار کتاب جهان حکم بر تداوم
محبوبیت افکار این فیلسوف می دهد.
آنگونه که ریچارد مسیون استاد دانشگاه <کمبریج> می گوید زندگی فلسفی طولانی
این دانشمند را می توان در چندین مرحله خلاصه کرد:
1 -
راسل که متولد 1872 است تا سال 1898 ایدآلیستی هگلی بود، دوره یی که وی آ«
را کاملا" رد کرد.
2-
به
گفته ی خود راسل " در اواخر سال 1898 بود که مور و من هم علیه کانت و هم
علیه هگل شورش کردیم. مور راهگشا بود اما من هم از نزدیک جای پای او را
تعقیب می کردم." تا حدود سال 1911 وی به شدت درگیر فلسفه و مبانی ریاضیات
بود و از شکلهای متنوعی از ما بعدالطبیعه و معرفت شناسی واقعگرا حمایت می
کرد.
3-
در
سال 1911 راسل ویتگنشتاین را ملاقات کرد، در آغاز در مقام معلم او و
کمی بعد هم در مقام همکارش. وی دوره یی از ذره گرایی را همراه با صورتهایی
از هستی شناسی وحدت گرایانه ی خنثی با علاقه ی فزاینده به زبان گذراند.
4-
از
حدود سال 1927 تا سال 1938 وقت بسیاری را به دور از فلسفه در تعریف محدود
آن با سخنرانی و نگارش درباره ی طیف عظیمی از موضوعات مورد پسند جامعه سپری
کرد.
5-
در
فاصله ی سالهای 1938 تا حدود 1950 به کار فلسفی دانشگاهی بازگشت و آثاری در
زمینه ی فلسفه ی علم پدید آورد.
6-
از
سال 1950 تا هنگام مرگ
در 98 سالگی در سال 1970 بیشتر توان و نیروی وی صرف
مبارزات به شدت فعالانه ی سیاسی شد.
کارهای فلسفی مهم راسل به صورتی نفی گرایانه و با رد کردن ایدآلیستی که وی
در آثار برادلی خوانده و از مک تاگارت شنیده بود آغاز شد. تحقیق وی درباره
ی لایب نیتس نمونه یی برای تحقیقات تحلیلی – تاریخی در شناسایی شماری اصول
مهم در تفکر لایب نیتس به دست داد. فرضیه پردازیهای هستی شناسانه ی راسل
هرگز به صورت روشن و قطعی درنیامد. شهرت راسل بیش از همه در زمینه ی منطق و
فلسفه ی ریاضی تزلزل ناپذیر است.
راسل در سال 1938 در 66 سالگی و موقتا" خسته از دو دهه جدلهای سیاسی به
تدریس دانشگاهی فلسفه بازگشت. حاصل این بازگشت تالیف چند جلد کتاب در زمینه
ی روشهای علمی بود. او که هرگز از آن آزادیخواهی رادیکال و اشراف منشانه ی
ویکتوریایی که از والدینش به ارث برده بود، جدا نشد تلقی اش نسبت به دین
اساسا" همچون تلقی خردگرایان قرن هیجدهم بود.
نوشته های وی شاید بیش از آثار هر کس دیگر در قرن بیستم مردم را به فلسفه
علاقه مند کرده باشد و این امری خرد و ناچیز نیست. خود وی در قضاوت کار
خودش به آن جا رسید که فعالیت و مبارزه ی سیاسی اش علیه سلاحهای اتمی را
ارزشمندتر از فلسفه پردازی نظری برشمرد. در این باره هرگونه که فکر کنیم
نمونه یی که وی در زمینه ی نقش روشنفکر در امور عملی به جای گذاشته بسیار
تاثیرگذار بوده است.
کتاب "جستارهای فلسفی" راسل که اکنون تجدید چاپ شده است در هفت بخش به
موضوعاتی همانند اخلاق، تاریخ، دانش، راستی و... پرداخته
است.
مترجم کتاب برای برخی واژه ها از معادلهای ابداعی و اصیل استفاده کرده است
همانند پراگماتیسم، ورزگروی، تجزیه و تحلیل، آناکاوی، عناصر علم اخلاق،
موضوع اخلاق آیینیک
مترجم علاوه بر افزون واژه نامه ی انگلیسی – فارسی و فارسی – انگلیسی، فهرست
منابع واژه های فارسی کتاب را نیز درج کرده است.
سیاست و حکومت در اتحادیه اروپا
نیل نیوجنت/ ترجمه ی محسن میردامادی/چاپ و نتشر وزارت امور خارجه/ 753 صفحه
بر اساس آنچه در مقدمه ی
این کتاب آمده در اوائل دهه ی 1950 با تشکیل جامعه ی ذغال سنگ و فولاد
اروپا اولین گام عملی مهم در جهت همگرایی اروپای پس از جنگ برداشته می شد.
کمتر قابل پیش بینی بود که مسیر همگرایی اروپا چگونه طی خواهد شد، اما
امروز با اطمینان می توان ابراز داشت که بین سازمانهای منطقه یی که در
دوران پس از جنگ جهانی دوم در مناطق مختلف جهان شکل گرفت اتحادیه ی اروپا
موفقترین تجربه را از خود بر جای گذشته و البته سیر تحولات و ویژگی های آن
نیز منحصر به فرد بوده است. مسیر طی شده توسط اتحادیه ی اروپا از فراز و
نشیب فراوان برخوردار بوده و این مسیر گاهی با سرعت و گاهی با کندی طی شده
است اما آنچه اهمیت دارد رو به جلو بوده آن است.
بخش قابل توجهی از انگیزه ی پیدایش اتحادیه ی اروپا به جامعه ی فولاد و
ذغال اروپا باز می گردد که در آن زمان تلاش های دو اندیشمند فرانسوی - ژان
مونه و رابرت شومان- به حرکت های بعدی برای وحدت اروپا شکل داد. ژان مونه
پیشتاز تجربه ی موفقیت آمیز فرانسه در دوران پس از جنگ در زمینه ی برنامه
ریزی اقتصادی بود. رابرت شومان که بین سالهای 48 تا 534 وزارت خارجه فرانسه
را بر عهده داشت دنباله روی تلاشهای ژان مونه بود.
این کتاب 753 صفحه یی در چهار بخش تنظیم شده است: تکامل تاریخی، چارچوب
معاهده ای در حال پیدایش، سیاست ها و فرآیندهای سیاست گذاری اتحادیه ی
اروپا، گامی به عقب و نگاهی به آیند.
در این کتاب همچنین می توان به موضوعاتی از قبیل فرآیندهای سیاستگذاری در
اتحادیه ی اروپا، شورای اروپا، شورای وزیران، معاهدات و فرآیندهای همگرایی،
روابط خارجی و مفهوم سازی و... اشاره کرد. در بخشی از این کتاب آمده
است:"بسیاری از گروههای ذینفع از سرمایه های سیاسی برخوردارند که معمولا"
از طریق دولتها از آنها بهره می برند. به عنوان مثال یک گروه فشار ملی که
با حزب حاکم آن کشور روابط نزدیک دارد، می تواند دولت را وادارد که به
نمایندگی از جانب آن در شورای وزیران سخن گوید. در سطحی وسیع تر باید عوامل
انتخاباتی را نیز مد نظر قرار داد. وزرای شرکت کننده در شورا، هیچگاه
مسائلی را مطرح نخواهند کرد و یا نخواهند پذیرفت که بر آرای رای دهندگان
کلیدی ملی تاثیر سوء بر جای می گذارد . سازمانهای کشاورزی در فرانسه،
ایتالیا، آلمان و دیگر نقاط اروپا بهترین نمونه از گروههای ذینفعی هستند که
از حربه ی انتخابات سود می برند."
امیل
دورکیم
کنت تامپسن/ ترجمه ی شهناز مسلمی پرست/ نشر نی
امیل دورکیم در فاصله ی
سالهای 1917 – 1858 زندگی کرد. دورکیم را در کنار کنت، زیمل و وبر باید از
بنیانگذاران جامعه ی شناسی محسوب کرد. وی برای رشته ی جامعه شناسی مشروعیت
دانشگاهی کسب کرد. آثارش در تحول جامعه شناسی به طور عام و نظریه ی جامعه
شناسی به طور خاص نقش مسلطی ایفا نمود. وی اگر چه از نظر فکری مواضع محافظه
کارانه یی داشت و انتقادهایی را متوجه جنبش روشنفکری فرانسه می نمود اما از
نظر موضع گیریهای سیاسی لیبرال بود. وی متاثر از نابه سامانیهای اجتماعی
دورانش به تحقیق و نگارش پرداخت. دورکیم بر خلاف مارکس معتقد بود که نابه
سامانیهای جهان نوین جزء ضروری و ذاتی آن نیست و می توان آنها را با
اصلاحات اجتماعی کاهش داد. هر اندازه که مارکس بر انقلاب تاکید داشنت
دورکیم به اصلاحات اجتماعی می اندیشید.
دورکیم در کتابی با عنوان
"خودکشی" بر خلاف آنچه رایج بود، به جای
پرداختن به علل روانی خودکشی، به علل اجتماعی آن پرداخت و کوشید تا نشان
دهد چرا میزان خودکشی در بین گروهها، کشورها و قشرهای مختلف اجتماعی متفاوت
است.
وی در دیگر کتاب مهمش با عنوان
"تقسیم کار در جامعه" عنوان کرد که جوامع
ابتدایی با واقعیت های اجتماعی غیرمادی و به ویژه با یک اخلاق مشترک
نیرومند که وی آن را وجدان جمعی می نامید پیوند می خوردند. اما در جوامع
نوین قدرت وجدان جمعی کاهش یافته است و آنچه جوامع نوین را به یکدیگر پیوند
می دهد تقسیم کار است.
وی در دیگر کتاب بسیار مهمش با عنوان
"صور ابتدایی حیات دینی" به مذهب
به عنوان صورت غایی واقعیت اجتماعی غیرمادی تاکید ورزیده است و در کتاب مهم
دیگرش با عنوان
"قواعد روش جامعه شناسی" دو نوع واقعیت اجتماعی مادی و
غیرمادی را از هم متمایز کرد.
کتابهای دورکیم همگی در ایران ترجمه و منتشر شده اند اما در کتاب
"امیل
دورکیم" همه ی آرا و آثار وی یکجا گردآمده است. مولف کتاب کنت تامپس پس از
بررسی نظریات دورکیم به سیر تطور حاشیه نویسی بر آن به وسیله ی دیگر
اندیشمندان پرداخته است. این کتاب علاوه بر چهار اثر اصلی دورکیم دارای
برخی دیگر از آثار او است که در ایران کمتر شناخته شده اند.
