تازه های کتاب در ایران و جهان - بخش چهارم - مهرماه 1387

 

 

مقالات شارل بودلر

نوشته ي جاناتان مين/ ترجمه ي روبرت صافاريان/ 288 صفحه/ انتشارات حرفه نويسنده

 

   شارل بودلر شاعر و منتقد هنري اهل پاريس در فاصله ي سالهاي 67- 1821 مي زيست. او اگر چه عمري كوتاه داشت اما ديدگاههاي جنجال برانگيزش در زمينه ي مسائل اجتماعي و بازتاب اين مسائل در آثار هنريش نام او را جاودانه ساخت. واژه ي مدرنيته را كه امروز بارها و بارها به كار مي بريم و يا مي شنويم او براي نخستين بار به كار برده است. او تجربه ي مدرنيته را در رفتار مردان بسيار خوش لباسي كه در رفتار و حركاتشان ظرافت و سليقه دارند جست وجو مي كرد. به اين مردان شيك پوش در انگلستان <دندي> گفته مي شد. پس از آن اين واژه در بيشتر كشورهاي اروپايي از جمله فرانسه نيز رايج شد. پرسه زنان بيكار يا دندي ها در بلوارهاي نوساز پاريس بالا و پايين مي رفتند و ضمن به نمايش گذاشتن خود، به تماشاي ويترينهاي آراسته شده از توليدات اقتصاد رو به رشد عصر صنعتي شدن مي پرداختند.

   بودلر شهرتش را مديون مجموعه ي شعرهاي <گلهاي شر> است. او با پرداختن به بي نظمي و فقر زندگي شهري در عصر پرتلاطم صنعتي شدن كه در عين حال داراي زيبايي ويژه يي نيز بودند، انقلابي در شعر فرانسه ايجاد كرد.

   او علاوه بر سرودن شعر به مقاله نويسي و نقد ادبي نيز مي پرداخت. مقاله ي <نقاش زندگي مدرن> ملهم از مشاهدات او از نقاشيهاي<كنستانتين گي> نقاش فرانسوي است كه از شهرتي فراوان برخوردار بود. مقاله هاي انتقادي او به طور عمده در نشريات ادواري منتشر مي شد.

   پس از مرگش مقالات وي در دو جلد با نام <كنجكاويهاي زيبايي شناختي(1868) و هنر رمانتيك(1869)> انتشار يافتند. كتابي كه اينك با عنوان مقالات شارل بودلر انتشار يافته است از مجموعه ي مقالات همان دو كتاب برگزيده شده است.

   جاناتان مين اين مقالات را از زبان فرانسوي به انگليسي ترجمه كرد. وي در پيشگفتار اين كتاب به ارزشهاي كار بودلر و نگاه انتقادي او اشاره كرده است. به نظر مين براي درك نگاه بودلر به مقوله ي نقد مي توان به مقاله ي بلندي كه او در دفاع از واگنر نوشت، مراجعه كرد. بودلر در بخشي از آن مقاله مي نويسد:<همه ي شاعران بزرگ به طور طبيعي و مقتدر منتقد مي شوند. من دلم به حال شاعراني كه تنها با غريزه شان هدايت مي شوند، مي سوزد. شخصيت آنها را ناكامل مي دانم، اما شاعران بزرگ وقتي لازم مي بينند درباره ي هنر خود به زبان استدلالي سخن بگويند تا قوانين ناشناخته يي را كشف كنند كه آثارشان را مطابق آنها آفريده اند و از اين مقالات قواعدي را استخراج كنند كه هدف عالي شان خطا ناپذيري در آفرينش شاعرانه است، ناگزير بحراني روي مي دهد. بنابراين شاعر انساني دو وجهي است كه هم احساس مي كند و هم احساسات خود را تجزيه و تحليل مي كند و محرك انديشه ي انتقاديش از همان نيروي بنياديني مايه مي گيرد كه پشتيبان كار خلاقه اش هم است.> از اين رو مي توان گفت كه نگاه  بودلر تمايز نقد و آـفرينش هنري را فرو مي ريزد زيرا اينها از نظر او صرفا" دو روي يك فرآيند واحد هستند.

   در مجموعه ي مقالات اين كتاب مي توان ايده ها و نگاه انتقادي بودلر در زمينه ي هنر را مطالعه كرد. عنوانهاي مقالات عبارتند از: متناظرها، نقاشي زندگي مدرن، زندگي و هنر اوژن دلاكروا، زندگي و آثار ادگار آلن پو، در ماهيت خنده، فلسفه ي اسباب بازي و هنر فلسفي و نقدهاي كتاب نيز شامل: روش انتقادي، تخيل، ملكه ي استعدادها، مخاطب مدرن و عكاسي، درباره ي رنگ، بورژوازي و درباره ي كيفيت قهرماني زندگي مدرن.

   اين كتاب همچنين شامل تعدادي تصاوير و توضيحاتي در باره ي اين تصويرها است.

 

پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد

نوشته ي ريچارد براتيگان/ ترجمه ي حسين آذرنوش/ انتشارات مرواريد

 

   رمان <پس باد همه چيز را با خود نخواهد برد> به تازگي توسط انتشارات مرواريد در دو هزار نسخه منتشر شده است. اين رمان تا حدودي با ديگر آثار نويسنده ي فقيد آمريكايي متفاوت است. براتيگان در اغلب آثارش حلقه هاي گوناگوني از روايتهاي پيچيده و ناتمام را به تصوير مي كشد كه در اين اثر چنين امري كمتر مشاهده مي شود. زمان اين روايت به جنگ جهاني دوم باز مي گردد. فضاي داستان توسط شخصيتهاي خردسال ساخته و پرداخته مي شود و نويسنده با طرح مصايب و مشكلات كودكان در دوران جنگ، تيرگي و دهشتهاي اين دوران را به تصوير مي كشد.

   رمان داراي شش بخش است كه چهار بخش آن در فضايي كودكانه مي گذرد. اين بخشها از لحاظ شناخت دنياي كودكان بسيار پر اهميت هستند. دوره ي جنگ دوره ي بيدادگري و بيرحمي است. دوره يي كه به جز اسلحه و خشونت چيزي ديگر نمي شناسد؛ به طوري كه همه ي فكر و ذهن راوي 12 ساله ي داستان به خريد اسلحه و فشنگ متمركز شده است.

   در يكي از فصلهاي رمان خانواده يي به تصوير كشيده شده است كه بنا به فقر و اضطرار مجبورند در كنار يك سردخانه زندگي كنند. در اين سردخانه قربانيان جنگ بر روي هم تلنبار شده اند. در اين خانه ي مجاور سردخانه، فرزند پنج ساله ي خانواده با مفهوم جنگ و مرگ به خوبي آشنا مي شود. اين كودك و شايد صدها كودك شبيه او آينده يي بهتر از آينده ي پيرمردي نداشته باشند كه در اين رمان به تصوير كشده شده اند. پيرمرد گريزان از مناسبات آدمها، شهر و ديار خود را رها مي كند و به بركه يي متروك پناه مي برد و باقي عمر خود را در كنار بركه سپري مي كند.

   براتيگان با تصويرسازي از پس زمينه هاي اقتصادي، اجتماعي و رواني جنگ و شكستهاي بزرگ اقتصادي، بي حاصل جنگهاي خانمانسوز را تبيين مي كند.

   كودكي از ديگري مي پرسد:<... چرا اين همه آدم كشتي؟>

-     چون با زنگ ورزشمون حال نمي كردم و وقتي رفتم مك دونالد، سس مخصوص بيگ مگم كم بود.

-     درست متوجه شدم؟ يعني تو اين همه آدم كشتي به خاطر اينكه با زنگ ورزش حال نمي كردي و سس بيگ مكت كم بود؟!

كشته شدن يك نوجوان محور اصلي داستان را تشكيل مي دهد. تاكنون از براتيگان آثار ديگري هم از جمله:<در روياي بابل>، <صيد قزل آلا در آمريكا>، < اتوبوس پير> و مجموعه شعرهاي: <كلاه كافكا>، <دري لولا شده به فراموشي>، <قلمرو دوم> و... به فارسي ترجمه و منتشر شده است.

 

جنس ضعيف

نوشته ي اوريانا فالاچي/ ترجمه ي يغما گلرو.يي/ نشر نگاه/ 195 صفحه

 

   <جنس ضعيف> با عنوان فرعي <گزارشي از وضعيت زنان جهان> اثر اوريانا فالاچي روزنامه نگار فقيد ايتاليايي است. اين كتاب كه جزو نخستين آثار فالاچي محسوب مي شود براي نخستين بار در سال 1961 ميلادي در ايتاليا به چاپ رسيد.

   اوريانا فالاچي كه دو سال پيش (يعني سال 2006) در سن 77 سالگي در اثر ابتلا به سرطان در زادگاه خود درگذشت از روزنامه نگاران مشهور جهان بود كه مصاحبه با جمع فراواني از شخصيتهاي برجسته ي سياسي جهان را در كارنامه ي خود دارد. او بسياري از گزارشهاي مطبوعاتي و يادداشتهاي خود را به صورت كتاب منتشر كرده است. از جمله ي آثار منتشر شده ي او <زندگي، جنگ و ديگر هيچ>  است كه خاطرات فالاچي از جنگ ويتنام را شامل مي شود كه در ايران اين كتاب با ترجمه ي ليلي گلستان به چاپ رسيد . مترجم اين كتاب خود پيشتر كتابهاي <يك مرد> و <نامه به كودكي كه هرگز زاده نشد> را از فالاچي به فارسي ترجمه كرده بود.   همچنين كتاب ديگر به نام <پنه لوپه به جنگ مي رود> از همين نويسنده و همين مترجم در ايران در دست چاپ است.

   فالاچي در كتاب <جنس ضعيف> گزارشي از سفرهاي خود به نقاط مختلف جهان و وضعيت زنان آن سرزمينها را شرح مي دهد.