مقالات اولين هم انديشي جامعه شناسي هنر

گردآوري سيروس يگانه/ انتشارات فرهنگستان هنر

اگر براي شناخت يك اثر هنري دقت خود را بر زمينه ي آن متمركز كنيم، يعني دلالتهاي معنايي يك اثر را متعلق به زمينه ي آن بدانيم، پاي مسائل تاريخي و اجتماعي به ميان خواهد آمد، يعني ارتباط اثر هنري با واقعيت. پيشينه ي بحث ارتباط آفرينش هنري با واقعيت به زمان افلاطون و ارسطو مي رسد.

اما مهمترين رخداد تاريخي در اين زمينه پيدايش آيين رئاليسم است كه در تقابل با زيبايي شناسي رمانتيك تاكيد را از هنرمند متوجه زمينه ي اجتماعي و تاريخي اثر هنري مي كند.

آيين رئاليسم به جهانبيني هنرمند و تكامل انديشه ي انتقادي او وابسته است كه خود محصول دوره ي روشنگري است. در سنت خردباروري روشنگري، انديشه هاي ديدرو، روسو و ولتر جايگاهي ويژه دارند.

در سنت خردباوري روشنگري انتقادهاي تند اجتماعي، راديكاليسم سياسي و روشن بيني فكري و عقيدتي آميزه يي جذاب به وجود مي آورند. جذابيت اين آميزه از آن رو است كه به گفته ي هگل آدمها متوجه مي شوند كه در تاريخ زندگي مي كنند.

رئاليسم ادبي در سه حوزه ي فرهنگي قابل جست و جو است:

- حوزه ي رمان نويسي فرانسوي به ويژه در رمانهاي بالزاك، فلوبر، موپاسان و زولا

- حوزه ي رمان نويسي انگليسي كه در رمانهاي اجتماعي اش وضعيت طبقات زحمتكش توصيف شده است

- حوزه ي رمان نويسي روسي كه زمينه ي اجتماعي را مي توان تقريبا" در آثار همه ي بزرگان ادبيات اين كشور به آشكارا ديد.

اما كتاب "مقالات هم انديشي جامعه شناسي هنر" در دو بخش فراهم آمده است: بخش نخست به مباني جامعه شناسي و بخش دوم روندهاي معاصر در جامعه است.

در بخش نخست به بازنگري و به روز ساختن مفاهيم و تعاريف در جامعه شناسي هنر پرداخته مي شود و در بخش دوم به جامعه شناسي هنر معاصر، فرهنگ و جهاني شدن، كاركردهاي اجتماعي موزه ها، تجزيه و تحليل هنرمند در جامعه و خلق آثار هنري پرداخته شده است.

عنوانهاي بعضي از مقالات اين كتاب عبارتند از: تعريف هنر از ديدگاه جامعه شناسي/ معرفت هنري، تاريخ ساخت زيباشناسي و اجتماعي هنر و هنرمند/ مدرنيزاسيون و پست مدرانيزاسيون/ هنر، فرهنگ و جهاني شدن/ پلوراليسم در برابر جهاني شدن/ هنر و كيفيت زندگي كاري در جوامع صنعتي/ حوزه ي سياسي و بازار هنرهاي قومي – ملي/ درك آثار هنري در جامعه و...