دمکراسی
معرفتی
مجید ادیب زاده/انتشارات ققنوس/165 صفحه
اینک بیش از چند قرن از
زمانی که آموزش و امکان تحصیل از انحصار طبقات برتر اجتماع خارج شده است، نمی
گذرد. پیدایی صنعت چاپ و گسترش آن امکان باسواد شدن، مطالعه و ادامه ی تحصیل را
به قشرهای گوناگون اجتماع در جوامع مختلف داده و اینک با گسترش صنایع الکترونیک
کلاسهای درس و دانشگاه از انحصار مکانهای خاص و محدودیتهایی که این مکانها
ناگزیر اعمال می کردند خارج شده است.
انقلاب دیجیتالی پیدایی جوامع اطلاعاتی و گسترش روز افزون پدیده ی اینترنت
تعداد بی شماری از مردمان جوامع مختلف را درگیر تولید و مصرف دانش کرده است. به
عقیده ی مولف کتاب دمکراسی معرفتی، دانش وارد دنیایی پراکنده و نامتمرکز شده و
امکان بازتولید دانش در سطحی وسیع فراهم آمده است، حصارهای سخت دنیای آکادمیک
سست شده اند و دانشگاه با انقلاب دیجیتالی و ظهور فضای مجازی، دچار بی مکانی و
ورود به فضاهای بی حد و مرز شده است.
به عقیده ی مجید ادیب زاده دمکراسی دیگر تنها برنامه یی سیاسی نیست که از
طریق برپایی نهادهای سیاسی – مدنی مشارکتی، اعطای حق رای همگانی یا انتخابات
مردمی تحقق پیدا کند بلکه دمکراسی ابعاد گسترده یی پیدا کرده که بعد معرفتی
یکی از آنها است.
مولف کوشیده است تا با مقایسه ی دانش پیش دمکراتیک و دمکراتیک، دانش جادویی
و انسانی، دانش مقدس و انتقادی، دانش سنتی و بازاندیش، دانش رسمی و آنارشیستی،
دانش مطلق نگر و نسبی نگر و دانش یگانه انگار و کثرت انگار، نشانه های ظهور
دمکراسی معرفتی را آشکار سازد.
در این کتاب از زبان <جرارد دلانتی> چنین آمده است:<در شرایطی که دانش به
سمت دمکراتیزه شدن پیش می رود، دانشگاه نقش و هویت تازه ای پیدا می کند. منظور
من از دمکراتیزه شدن دانش آن است که بازیگران بیشتری در ساخت اجتماعی واقعیت
مشارکت می کنند.>
تئاترکراسی
در عصر مشروطه
کامران سپهر/ انتشارات نیلوفر/ 255 صفحه
در فاصله ی سالهای 1285 تا
1304 یعنی در هنگامه ی انقلاب مشروطیت هنر تاتر در ایران پا به صحنه می گذارد.
پیدایی جنبش مشروطه و در پی آن سقوط دولت قاجار تحولات اجتماعی بی شماری را
پدید آورد که به نوبه ی خود در شکل گیری هنر تاتر تاثیرچشمگیر داشت. ارتباط
بین صحنه ی اجتماع و صحنه ی تاتر موضوعی است که در این کتاب مورد بررسی قرار
گرفته است. یعنی از دریچه ی تاتر به جنبش مردم ایران درعصر مشروطیت نگریسته و
پرداخته شده است.
مولف که از نظریه ی تاترکراسی برای تبیین مباحث خود سود برده، تاثیر هنر
تاتر در تغییرات سیاسی جامعه و به صحنه آمدن نیروهای مختلف اجتماعی موثر می
داند که به نوبه ی خود به مقاومت نیروهای پلیس منجر می شد.
طبقه ی متوسط
و تحولات سیاسی در ایران معاصر
محمدحسین بحرانی/ انتشارات آگاه/ 356 صفحه
بسیاری از تحولات اجتماعی را
به طبقه ی متوسط جامعه نسبت می دهند. گسترش آموزش عالی، شهرنشینی و صنعتی شدن
به پدید آمدن طبقه ی متوسط منجر شد.
در ایران نیز چنین روندی کم و بیش پیموده شد. نقش طبقه ی متوسط در تحولات
اجتماعی و سیاسی ایران در سالهای 1320 تا 1380 موضوع تحقیق کتابی است که
محمدحسین بحرانی آن را تالیف کرده است.
مولف این بررسی را بر روی گفتمان سیاسی گروههای اجتماعی منتسب به طبقه ی
متوسط به انجام رسانیده است.
این بررسی در پنج فصل انجام شده که عنوانهای آن عبارتند از:
رویکرد نظری، ساختار و تحولات قشربندی اجتماعی، گفتمان ها و تحولات سیاسی پیش
از انقلاب اسلامی، گفتمان و تحولات سیاسی پس از انقلاب اسلامی.
در
جستجوی زمان از دست رفت/ به روایت هارولد پینتر
ترجمه ی عباس پژمان/ انتشارات هرمس/ 101 صفحه
مارسل پروست در فاصله ی
سالهای 1908 تا 1922 رمان عظیمی را در هفت جلد به نگارش در آورد که سه جلد آن
پس از مرگ وی منتشر شد. از سبک داستان نویسی کلاسیک در این اثر خبری نیست و
پروست از ورای ماجرای داستان به تحلیل عمیق جامعه ی فرانسه در اواخر قرن نوزدهم
و اوایل قرن بیستم می پردازد. یعنی دوره یی که در تاریخ فرانسه به جمهوری سوم
شهرت دارد.
نحوه ی نگارش و جمله سازی اثر فرمی بدیع بدان می بخشد به گونه یی که از آثار
همعصرانش متمایز می شود. <در جستجوی زمان از دست رفته> در ایران با ترجمه ی
مهدی سحابی منتشر شده است. اما چند سال پیش هارود پینتر که در انگلستان به
شکسپیر دوم شهره است فیلمنامه یی از این رمان هفت جلدی نوشت. به خاطر برخی
مشکلات این فیلمنامه بخت آن را نیافت که به فیلم تبدیل شود. در سال 2000 پینتر
نمایشنامه یی از روی این رمان نوشت که در تاتر لندن نیز اجرا شد. با آنکه پینتر
این نمایشنامه را در 100 صفحه به نگارش در آورده اما توانسته به اصل اثر وفادار
باقی بماند. عباس پژمان مترجم این نمایشنامه معتقد است که پینتر با چیره
دستی و توانایی که دارد موفق شده است تا به اصل اثر بسیار وفادار بماند. یعنی
پینتر در بازنویسی خود هم ویژگیهای یک نمایشنامه را حفظ کرده و هم ویژگیهای
رمان را. به عقیده ی مترجم <پینتر نویسنده ی چیره دستی است. ویژگی او صریح و
ساده و کوتاه نویسی است. درست بر خلاف پروست که همه چیز را شرح می دهد و توصیف
می کند. در این کتاب پینتر شرحی را از یک میهمانی که در 100 صفحه توسط پروست
نوشته شده، در یک صفحه توضیح می دهد، اما هنر او اینجا است که خواننده چیز
زیادی از دست نمی دهد. همان روح حاکم بر اثر اصلی و همان فضا و شخصیت ها در
بازنویسی پینتر وجود دارد.> پینتر توانسته ضمن رعایت ایجاز، وفاداری اش به اصل
اثر را حفظ نماید و رمانی هفت جلدی را در 100 صفحه خلاصه نماید.
پینتر که در سال 1930 در شمال شرق لندن دیده به جهان گشود از بیست سالگی
سرودن شعر را آغاز کرد و از بیست و هفت سالگی انتشار نمایشنامه هایش را آغاز
کرد و بیش از 30 نمایشنامه از او منتشر شد. کارگردانی تاتر و بازیگری از دیگر
فعالیتهای هنری پینتر در طول عمر 78 ساله اش بود. پینتر در سال 2005 توانست
جایزه ی نوبل ادبیات را از آن خود نماید. آکادمی جایزه ی نوبل او را <عالی ترین
نماینده ی تاتر انگلستان در نیمه ی دوم قرن بیستم> نامید. پینتر ماه دی سال
گذشته در سن 78 سالگی به علت ابتلا به بیماری سرطان کبد در گذشت.
از پینتر تاکنون آثاری همچون <سرایدار>، <خیانت>، <وقت ضیافت>، <جشن تولد>
و <درد مختصر> به فارسی ترجمه شده است. ترجمه ی عباس پژمان از <در جستجوی زمان
از دست رفت> مطابق نسخه ی اصلی در 101 صفحه منتشر شده است.
