چرا
راديو و
تلويزيون
نسرين
پورهمرنگ
در
غياب
شبكههاي
خصوصي
راديو و تلويزيون
براي
بيان
و بازتاب
ديدگاههاي
اقشار گوناگون
جامعه
و طيفهاي
روشنفكر و نخبه
صدا و سيما به
عنوان
رسانهيي
در دسترس
و فراگير ميتواند نقش
اصلي
را در جامعه
ايفا كند.
راديو
و
تلويزيون
در دسترسترين
رسانه
در ايران
و شايد در همهي
دنيا باشند.
فراگير
و
عام
بودن
اين
رسانه
نيز به
سطح
و محتواي
برنامهها و جهتگيريهايش
برميگردد كه
ميتواند به
راحتي
مخاطب
عام
را با خود همراه
سازد.
مفهوم و
علت
ديگر در دسترس
بودن
و فراگير بودن
رسانهي
راديو و تلويزيون
به
كنش
مخاطبان
آن
برميگردد.
اگر
چه
ارزان
بودن
اين
رسانه
نيز در اين
ميان
بيتاثير نيست.
وقتي مخاطب در
پاي
راديو و يا تلويزيون
نمينشيند در واقع
در نقش
يك
پذيرندهي
منفعل
افكار و ايدههايي
كه
به
او القا ميشود ظاهر ميشود نه
اينكه
مخاطب
رسانهي
راديو و تلويزيون
از توانايي
تحصيل
برخوردار نباشد بلكه
در كليت
قضيه
مخاطبان
رسانههاي
فراگيري
همچون
راديو و تلويزيون
از چنين
ماهيتي
برخوردار است.
اين كليت در
ايران
كه
شبكههاي
راديويي
و تلويزيون
محدود و از نظارت
دولتي
برخوردار ميباشند پر رنگتر و چشمگيرتر است.
امكان
انتخاب
براي
مخاطب
اندك
است
و چه
بسيار موارد كه
مخاطبان
از سرناگزيري
و تنها براي
سرگرم
شدن
خود را در معرض
امواج
راديو و تلويزيون
قرار ميدهند به
عبارتي
راديو و تلويزيون
شايد در اغلب
نقاط
دنيا عضو آخر هر خانواده
باشد كه
سكوت
و يكنواختي
فضاي
خانه
و خانواده
را از ميان
ميبرد و افراد خانه
را با دنياي
خارج
و وقايع
بيرون
متصل
مينمايد اتصالي
كه
براي
افراد بسيار ضروري
و مورد نياز است
و احساس
حركت
و تداوم
جريان
زندگي
را در آنها تقويت
ميكند.
راديو
و
تلويزيون
به
واسطهي
سهلالوصول
بودن
برنامههايش
مورد استفادهي
همهي
افراد از همهي
طبقات
و در همهي
سنين
است.
نياز
نيست
كه
انسانها از ذهن
جستوجوگر و فعالي
برخوردار باشند تا بخواهند به
سراغ
راديو و تلويزيون
بروند با پيچاندن
يا فشار دادن
يك
دگمه
ميتوان
خود را در معرض
انواع
امواج
تبليغاتي
قرار داده
و بدون
اينكه
خود نيز متوجه
باشيم
متاثر از آنها شويم.
سخن اصلي اينكه استفاده از
امواج
رسانهي
فراگيري
همچون
راديو و تلويزيون
نيازمند هيچگونه
مرارت
و تلاش
ذهني
براي
فهم
موضوعات
نيست
رنگ، صدا، تصوير و موسيقي
به
راحتي
در ذهن
نفوذ ميكنند و اثر ميگذارند.
اما
داستان
كتاب، مجله
و روزنامه
از نوع
ديگر است.
كسي كه كتاب، مجله
و روزنامه
ميخواند در واقع
دست
به
انتخاب
ميزند از ميان
بيشمار كتاب، مجله
و روزنامه
مورد مناسب
با علاقه
و افكار خود را برميگزيند.
انتخاب نياز
به
تامل، تفكر و جستوجو دارد هر قدر كتابها و مجلات
و روزنامهها از عمق
و غناي
بيشتري
برخوردار باشند افكار جديتري
و پيگيرتري
را ميطلبند تا بتوانند همپاي
آنها حركت
كنند.
مطالعهي كتابها و نوشتارها به
ذهن
پويا و فعال
نياز دارد اهل
مطالعه، مطالعهي
خود را با به
اتمام
رسانيدن
يك
كتاب
و مجله
به
پايان
نميرسانند بلكه
هر بار با مطالعهي
آثار جديد افقهاي
فكري
جديدتري
را به
روي
خود ميگشايند و اين
نياز به
پيگيري
و جديت
و علاقهمندي
و در يك
كلمه
ذهن
فعال
و پويا دارد.
حال چرا تيراژ كتاب، مجله
و روزنامه
در ايران
بسيار بسيار پايين
است
شايد بتوان
از آنچه
گفته
شد علت
آن
را دريافت.
بيترديد
ارزش
و محتواي
كتابها و نشرياتي
كه
در كشورمان
منتشر ميشوند اگر نه
بيشتر كه
كمتر از ساير كشورها نيستند اين
مساله
به
ويژه
در زمينهي
ادبيات
داستاني
نيز جديتر است
هر ساله
آثار ارزشمندي
در زمينهي
ادبيات
داستاني
در ايران
نوشته
و منتشر ميشود اما تيراژشان
با ساير كتابها و موضوعات
فرق
چنداني
ندارد اين
واقعيت
در بارهي
آثار داستاني
ترجمه
شده
نيز از ويژگي
يكساني
برخوردار است.
تيراژ
پايين
كتابها تنها به
تاليفات
داخلي
برنميگردد ترجمهها در همهي
رشتهها و موضوعات
نيز از تيراژ پايين
و ناچيز برخوردارند.
با
توجه
به
آنچه
گفته
شد شايد بتوان
علت
كمرنگ
بودن
نقش
و جايگاه
روشنفكران
در ساختار اجتماعي
و سياسي
ايران
را دريافت
اين
در حالي
است
كه
روشنفكران
در كشورهاي
پيشرفته
از نقش
و جايگاه
تعيينكنندهيي
در بر همكنشيهاي
مردمان
جوامع
خود برخوردارند و اين
برخورداري
تلاش
ساليان
مردمانش
را به
هدر كه
نميدهد هيچ
از حاصلش
جوامع
و مردمان
ديگر نيز بهرهمند ميشوند.
